Firmy działające na rynku korzystają nie tylko ze środków własnych, lecz także, a może przede wszystkim ze środków obcych. Obok kredytu kupieckiego są to najczęściej kredyty bankowe. Kredyt to stosunek ekonomiczny polegający na tym, że jedna strona odstępuje drugiej stronie określone wartości w pieniądzu lub w towarze, na warunkach zwrotu równowartości z ewentualnym wynagrodzeniem w ustalonym z góry terminie. Słowo kredyt pochodzi od greckiego credere i oznacza wierzyć.

 

Granice wysokości kredytu wyznaczają:

• Kapitał własny banku,

• Środki pieniężne zgromadzone we wkładach klientów,

• Kredytu refinansowego,

• Wielkość lokat przekazanych innym bankom i otrzymanych od nich,

• Wielkości emisji bankowych papierów wartościowych,

• Środki pieniężne w kasach bankowych.

 

Podział kredytów:

1. 1. Ze względu na przedmiot kredytu:

      • Kredyt towarowy,

      • Kredyt pieniężny.

   2. Ze względu na charakter kredytodawcy:

      • Kredyt bankowy,

      • Kredyty inne.

   3. Ze względu na formę udzielanego kredytu:

      • Kredyt udzielony na podstawie umowy,

      • Dyskonto weksli,

      • Zakup papierów wartościowych

      • Kredyt overnight,

      • Kredyt hipoteczny,

      • Kredyt preferencyjny,

      • Kredyt leasingowy,

      • Kredyt dotowany.

   4. Ze względu na czas, na jaki udzielono kredyt;

      • Kredyt krótkoterminowy,

      • Kredyt średnioterminowy,

      • Kredyt długoterminowy.

   5. Ze względu na cel gospodarczy kredytu;

      • Kredyt inwestycyjny,

      • Kredyt obrotowy,

      • Kredyt konsumpcyjny.

   6. Ze względu na rodzaj umowy kredytowej:

      • Kredyt na rachunku bieżącym;

      • Kredyt na rachunku podstawowym,

      • Kredyt doraźny;

      • Kredyt dyskontowy;

      • Kredyt lombardowy.

 

Warunki kredytowania zdolność kredytowa

Banki udzielają kredytów na podstawie opracowanego przez klienta wniosku kredytowego. Wniosek ten zawiera rodzaj kredytu, jego kwotę, cel, na jaki zostanie wykorzystany, terminy spłaty, a także dodatkowe informacje niezbędne dla banku dla dokonania oceny. Propozycje wnioskodawcy i banku dotyczące warunków umowy kredytowej są negocjowane pomiędzy przedstawicielami kredytobiorcy i banku. Udzielenie kredytu następuje po zawarciu umowy. Aby mogła być ona podpisana bank przeprowadza analizę zdolności kredytowej klienta, która oznacza zdolność podmiotu gospodarczego do spłaty kredytu wraz z odsetkami. Zdolność kredytową posiadają te firmy, których stan majątkowy i efektywność finansowa działalności gospodarczej stanowią pełne zabezpieczenie zobowiązań wobec wszystkich wierzycieli na wet w przypadku likwidacji przedsiębiorstwa.

^·

Bank analizując zdolność kredytową poddaje ocenie celowość i efektywność finansową zamierzeń gospodarczych, na których realizację ma być zaciągnięty kredyt.

Badając efektywność bank bada wynik finansowy firmy na podstawie rocznego sprawozdania finansowego. Oceniana jest: płynność finansowa przedsiębiorstwa, jakość gospodarowania czynnikami produkcji, rentowność działalności gospodarczej, sposób wykorzystania akumulacji finansowej, zamierzenia rozwojowe przedsiębiorstwa. Bank dokonuje szacunku i tworzy prognozę gospodarczą, która jest podstawą oceny.

Jedną z metod oceny pracy przedsiębiorstwa jest analiza porównawcza. Porównuje się realizację produkcji i jej dynamikę, poziom i dynamikę rentowności, kształtowania się i dynamikę kosztów własnych, kształtowanie się i dynamikę wydajności pracy, produktywność majątku oraz relację pomiędzy przyrostem płac a przyrostem wydajności pracy. Sposób badania zdolności kredytowej firmy leży w gestii banku i zależy od relacji pomiędzy klientem a bankiem, momentu badania, rodzaju i wielkości kredytu.

Analiza struktury bilansu i rachunku wyników powinna doprowadzić do ujawnienia ukrytych rezerw przedsiębiorstwa i jego aktualnej sytuacji finansowej.

 

Do symptomów mogących świadczyć o niewypłacalności klienta banku należy zaliczyć;

• Zwiększenie wydatków na wynagrodzenia,

• Fluktuację w administracji i zarządzaniu,

• Zaburzenia w spłacaniu kredytów obrotowych,

• Ilość oprotestowanych weksli,

• Liczba starań o finansowanie z innych źródeł,

• Rozrost inwestycji powyżej planu,

• Zbyt optymistyczne prognozy rozwojowe, błędy w planowaniu finansowym,

• Zakłócenia w przedsiębiorstwach będących kontrahentami kredytobiorcy,

• Straty w zapasach wyrobów,

• Silne uzależnienie od unowocześniania i lepszego dopasowania do potrzeb i gustów odbiorców jednego produktu.

 

Wniosek kredytowy jest podany następującym etapom analizy:

1. 1. Ogólna ocena przedsięwzięcia, na które ma być udzielony kredyt ( produkty, pozycja rynkowa, możliwość rezerw produkcyjnych, system zarządzania),

   2. Oszacowanie efektywności inwestycji,

   3. Oszacowania prognozy rentowności,

   4. Oszacowanie prognozy płynności finansowej,

   5. Monitoring i kontrola wykorzystania kredytu.

 

 

 

 

Banki udzielają kredytów na podstawie ustawy prawo bankowe. Przewiduje ona, że kredyt może być udzielony tylko na podstawie umowy, gwarantującej równorzędność stron ją zawierających oraz dobrowolność jej zawarcia. Umowa pod rygorem nieważności musi być zawarta na piśmie i określać kwotę kredytu i jego cel, termin spłaty, oprocentowanie i prowizję od przyznanego kredytu, termin postawienia do dyspozycji środków pieniężnych kredytobiorcy,, zakres uprawnień banku do związanych z wykorzystaniem kredytu i zabezpieczeniem jego zwrotu. Umowę podpisują osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych kredytobiorcy oraz dwaj upoważnieni przedstawiciele banku.

Rodzaje kredytów:

1. W zależności od rodzaju waluty:

   • Kredyt złotówkowy,

   • Kredyt dewizowy.

2. Wg kryterium przedmiotowego:

• Kredyt obrotowy,

• Kredyt inwestycyjny,

3. Wg form zabezpieczenia kredytu:

• Kredyt hipoteczny,

• Kredyt wekslowy,

• Kredyt lombardowy,

4. Wg formy realizacji kredytu:

• W rachunku pieniężnym,

• W rachunku kredytowym.

5. Wg okresu, na jaki udzielany jest kredyt:

• Krótkoterminowy – do 1 roku,

• Średnioterminowy – do 3 lat,

• Długoterminowy – powyżej 3 lat,

• Płatniczy – do 1 miesiąca.

Przedmiotem kredytów mogą być;

• Przedsięwzięcia rozwojowe o charakterze inwestycyjnym,

• Zapasy,

• Należności za wykonane roboty, dostawy, usługi,

• Wymagalne zobowiązania,

• Pozostałe potrzeby związane z działalnością gospodarczą.

Wniosek kredytowy i pozostałe dokumenty
:

Podmiot gospodarczy pragnący uzyskać kredyt musi wypełnić i złożyć w banku wniosek kredytowy. Wniosek taki w zależności od instrukcji kredytowej banku zawiera:

Co zawiera wniosek wg PKOSA

 

Wniosek o kredyt płatniczy ma dowolna formę musi zawierać jednak takie elementy jak:

• Kwota kredytu;

• Rodzaj wymaganych zobowiązań;

• Ostateczny termin spłaty zadłużenia.

 

Wniosek o kredyt inwestycyjny musi zawierać:

• Rodzaj inwestycji,

• Koszt inwestycji,

• Wielkość wnioskowanego kredytu,

• Wiodący cel inwestowania,

• Planowany cykl realizacji inwestycji,

• Wnioskowany okres kredytowania,

• Kalkulacyjny okres eksploatacji inwestycji,

• Wskaźnik ekonomicznej efektywności inwestycji,

• Wskaźniki charakteryzujące celowość inwestycji,

• Deklarowany udział środków własnych i transze kredytowe.

 

Dane uzupełniające do wniosku kredytowego to najczęściej:

• Docelowy efekt gospodarczy w skali rocznej,

• Nakłady przewidziane w poszczególnych latach cyklu realizacji inwestycji, koszt realizacji poszczególnych zadań inwestycyjnych,

• Kalkulacja środków zgromadzonych i przewidzianych do zgromadzenia w okresie kredytowania,

• Kierunki rozdysponowania środków,

• Projekt planu spłaty kredytu,

• Opis wpływu inwestycji na sytuację ekologiczną,

• Syntetyczny bilans firmy,

• Zestawienie zysku i jego podziału,

• Założenia techniczno – ekonomiczne.

 

Metody oceny zdolności kredytowej:

Aby móc określić zdolność kredytową kredytobiorcy należy ocenić wielkość majątku trwałego i obrotowego oraz finansującego go kapitału własnego i obcego na podstawie bilansu. Ocenie podlega również poziom zysku i jego wystarczalność, rentowność sprzedaży, płynność finansowa, struktura kapitałowo – majątkowa.

Przy ocenie poziomu zysku i jego wystarczalności sprawdza się czy zysk wystarczy na pokrycie należnych podatków i dywidendy, czy będzie można sfinansować z niego potrzeby bieżące i rozwojowe, jaka jest % stopa zysku wg wzoru: WB

SZ= —————– * 100

MT + MO

SZ – stopa zysku,

WB – wynik finansowy,

MT + MO – średni stan majątku trwałego i obrotowego

Rentowność sprzedaży w %

WB

RS= ————- *100

K

RS – rentowność sprzedaży

WB – wynik finansowy

K – koszt własny sprzedaży

Ocena struktury kapitałowo – majątkowej

Ocena płynności finansowej,

Wskaźnik zabezpieczenia kredytu:

PA

WZK= ————-

K

Wskaźnik zabezpieczenia długu

WD = PA / Z

PA – płynne aktywa I i II stopnia,

Z – zobowiązania ogółem,

K – wszystkie kredyty udzielone przez bank.

Ocena stopnia ryzyka

Kwalifikacja do różnych grup zdolności kredytowej

 

Prawne formy zabezpieczenia kredytu

Zabezpieczenia kredytu ma na celu stworzenia gwarancji jego spłaty. Do najczęstszych form zabezpieczeń zalicza się:

FORMA ZABEZPIECZENIA	CHARAKTERYSTYKA	SPOSÓB ZABEZPIECZENIA
Poręczenie według prawa cywilnego	Poręczyciel zobowiązuje się wobec banku wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby kredytobiorca zobowiązania nie wykonał	Pisemne oświadczenie złożone przez poręczyciela
Poręczenie wekslowe	Polega na wzmocnieniu wekslowego zobowiązania kredytobiorcy przez powiększenie ilości osób solidarnie z nim zobowiązanych względem wierzyciela	Weksel in blanco
Przelew wierzytelności (cesja należności od odbiorców)	Polega na przeniesieniu na bank wierzytelności od osoby trzeciej	Pisemna umowa. Potwierdzenia przez dłużnika przeniesienia wierzytelności na bank
Zastaw na zasadach ogólnych	Ograniczone prawo rzeczowe na mocy, którego bank może dochodzić zaspokojenia wierzytelności z rzeczy ruchomej.	Polega na wydaniu przez zastawcę rzeczy zastawionej zastawnikowi.
Zastaw bankowy	Ograniczone prawo rzeczowe na mocy, którego bank może dochodzić zaspokojenia wierzytelności z rzeczy ruchomej.	Pisemna umowa zastawu bez wydawania rzeczy zastawianej. Zastaw powstaje z chwilą wpisania umowy do rejestru
Hipoteka zwykła	Ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości pozwalające na zaspokojenie z góry oznaczonej kwotowo wierzytelności	Wpis hipoteki do księgi wieczystej po zawiadomieniu przez bank stwierdzającym udzielenie kredytu. Kredyt uruchamiany jest po otrzymaniu z Państwowego Biura Notarialnego poświadczenia wpisu hipoteki.
Hipoteka kaucyjna	Ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości pozwalające na zaspokojenie wierzytelności o nieustalonej wysokości. Zabezpieczenie do oznaczonej najwyższej sumy	Wpis hipoteki do księgi wieczystej po zawiadomieniu przez bank stwierdzającym udzielenie kredytu. Kredyt uruchamiany jest po otrzymaniu z Państwowego Biura Notarialnego poświadczenia wpisu hipoteki.
Blokada środków w walucie krajowej lub obcej na oprocentowanych rachunkach lokat	Prawo rzeczowe na środkach pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych kredytobiorcy lub poręczycieli	Pisemna zgoda posiadacza rachunku lub pisemne potwierdzenie przyjęcia blokady przez bank, w którym umieszczone są lokaty.

 

Metody oceny wykorzystania kredytu:

Wykorzystanie kredytu następuje po przelaniu całości lub transz kredytu z rachunku kredytu na rachunek bieżący.

W trakcie trwania umowy dokonuje się oceny zgodności wykorzystania kredytu z deklarowanym jego celem. Następuje to przez:

• Stałe badanie zdolności kredytowej,

• Badanie sposobów wykorzystania kredytu i efektów, jakie przynosi jego dotychczasowe jego wykorzystanie,

• Badanie potrzeby prawnego zabezpieczenia kredytu,

• Badanie terminowości spłat

Jeżeli kredytobiorca nie spłaca kredytu w terminie, następuje przeksięgowanie zadłużenia na konto kredytu przeterminowanego i następuje naliczanie karnych najwyższych obowiązujących w danym okresie w banku odsetek. W takim przypadku może również nastąpić wypowiedzenie części lub całości kredytu. Na decyzję taką wpływa: utrata zdolności kredytowej, wykorzystywanie kredytu niezgodnie z jego przeznaczeniem, obniżenie realnej wartości zabezpieczenia kredytu, niespełnienie dodatkowych postanowień umowy kredytowej. Termin wypowiedzenia nie powinien przekraczać 30 dni.

 

Konsekwencje utraty zdolności kredytowej.

Kredytowanie podmiotów o utraconej zdolności kredytowej może nastąpić jedynie na podstawie złożonego i zaakceptowanego przez bank programu uzdrowienia gospodarki.. Program określa przedsięwzięcia gwarantujące przywrócenie efektywnej działalności gospodarczej w okresie nie dłuższym jak 5 miesięcy. Program taki musi być realny i skuteczny.

 

Ocena zdolności kredytowej i kondycji finansowej klienta i ryzyka banku na podstawie analizy sprawozdań finansowych.

Ocenę zdolności kredytowej dokonuje się na podstawie sprawozdań finansowych (bilansu, rachunku wyników, sprawozdań z przepływów pieniężnych) dostarczanych bankowi przez przedsiębiorstwo. Oceny tej dokonuje się za pomocą analizy finansowej. W ramach niej wyróżnia się:

• Analizę porównawczą danych rocznych i wieloletnich – polega ona na porównaniu poszczególnych pozycji sprawozdań finansowych pomiędzy sobą. Ustala się przyrosty lub zmniejszenia poszczególnych pozycji zarówno w wartościach absolutnych jak w względnych.

• Analizę struktury danych – polega ona na określeniu poszczególnych elementów składowych w wartości łącznej w jednym sprawozdaniu ( ustaleniu i ocenie poszczególnych pozycji aktywów i pasywów w ogólnej sumie bilansowej, ustaleniu udziału i ocena poszczególnych pozycji rachunku wyników w wartości sprzedaży), lub porównania wskaźników z inną firmą tej samej branży i ze średnią branżową.

• Analiza wskaźnikowa – składa się na nią: analiza płynności, analiza obrotowości, analiza wskaźników wspomagania finansowego, analiza rentowności.

• Analiza wybranych zagadnień, w tym:

  • Analiza przepływu środków pieniężnych,

  • Analiza zmian pozycji finansowej,

  • Analiza punktu krytycznego.

Metoda oceny zdolności kredytowej klienta stosowana w praktyce.

Bank weryfikuje informacje podane w sprawozdaniach przez podmioty gospodarcze pod względem rachunkowym i logicznym. Pozostałe informacje jednostka gospodarcza podaje na własną odpowiedzialność. Informacje zawarte w załącznikach służą ocenie zdolności kredytowej firmy oraz ocenie ryzyka banku. Zmusza to także kredytobiorcę do samooceny zdolności wywiązywania się ze zobowiązań wobec kredytodawcy. Treść załączników w nawiązuje do biznes planu, dokumentu wymaganego przy ubieganiu się o kredyt w krajach gospodarki rynkowej.

Ocena zdolności kredytowej:

Podstawą oceny zdolności kredytowej jest komplet dokumentów dostarczonych przez podmiot. Należą do nich:

Rachunek zysków i strat, przepływy pieniężne, bilans, informacje uzupełniające – wybrane elementy biznes planu.

Ocena zdolności kredytowej jednostki gospodarczej obejmuje: ocenę kondycji finansowej firmy za poprzedni rok działalności, ocenę zdolności jednostki do terminowej spłaty kredytu wraz z odsetkami.

Do oceny kondycji finansowej wykorzystuje się zestaw następujących wskaźników:

• Stopa rentowności netto ( iloczyn wskaźnika rentowności netto i relacji sprzedaży do aktywów)

• Wskaźnik płynności finansowej,

• Relacja długu do długu własnego.

Pages: 1 2